بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ دنیا کیست؟
وقتی ملکهای در لندن، امپراتوری مواد مخدر جهان را ساخت و به بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ دنیا رسید
شاید وقتی نام «بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ» به گوشتان میخورد، ذهنتان بلافاصله به سمت پابلو اسکوبار یا ال چاپو گوسمان برود؛ دو چهره معروف از دنیای تبهکاران مدرن که هرکدام امپراتوریهای عظیم و خونباری از مواد مخدر را در آمریکای لاتین ساختند.
اما اگر به شما بگوییم که بزرگترین قاچاقچی مواد تاریخ نه مرد بود و نه از آمریکای جنوبی، بلکه ملکهای از بریتانیا بود که یک قرن قبل از تولد اسکوبار و چاپو، دنیایی را به تریاک آلوده کرد، چه؟
بله، این داستان واقعی است — داستانی که مجله تایم (TIME) در مقالهای با عنوان «چگونه ملکه ویکتوریا به بزرگترین قاچاقچی مواد تاریخ بدل شد» منتشر کرده است.
نویسندهی مقاله، «سم کلی»، با نگاهی تاریخی نشان میدهد که چگونه بریتانیا در قرن نوزدهم، زیر پرچم ملکه ویکتوریا، یکی از بزرگترین شبکههای قاچاق مواد مخدر جهان را برپا کرد.
ملکهای که تجارتش دود میفروخت
در نیمه قرن نوزدهم، امپراتوری بریتانیا بخش بزرگی از جهان را در اختیار داشت. هند، مستعمره ارزشمند بریتانیا، سرزمین ادویهها و مزارع حاصلخیز بود.
اما در میان همه محصولات، گیاه خشخاش جایگاه ویژهای داشت.
از شیرهٔ این گیاه، مادهای به نام تریاک تولید میشد — همان مادهای که امروز در شمار خطرناکترین مواد مخدر جهان است.
بریتانیا متوجه شد که در شرق آسیا، بهویژه در چین، تریاک تقاضای بالایی دارد.
اما چین در آن زمان با امپراتوری مقتدر «چینگ» اداره میشد و واردات تریاک را ممنوع کرده بود. پس بریتانیا راه دیگری یافت: قاچاق سازمانیافته تریاک از هند به چین.
در این تجارت، دولت بریتانیا تریاک را در هند تولید میکرد، شرکتهای بازرگانی مانند «کمپانی هند شرقی» آن را میخریدند، و سپس با کشتی به سواحل جنوبی چین میفرستادند.
میلیونها چینی به تدریج به تریاک معتاد شدند و اقتصاد چین از درون فروریخت، در حالی که خزانه بریتانیا سرشار از نقره شد.
جنگهایی که برای مواد مخدر به راه افتاد
وقتی امپراتور چین در دههٔ ۱۸۳۰ دستور داد که تمام ذخایر تریاک در بندر گوانگژو نابود شود، بریتانیا واکنش تندی نشان داد. نتیجه، جنگ اول تریاک (۱۸۴۲–۱۸۳۹) بود — یکی از اولین جنگهای بزرگ مواد مخدر در تاریخ بشر.
با شکست چین، بریتانیا معاهدهای تحمیلی امضا کرد که طبق آن، نهتنها تریاک را آزاد کرد بلکه هنگکنگ را به بریتانیا واگذار نمود. این اتفاق، پایهٔ حضور بلندمدت انگلیسیها در شرق آسیا شد.
چند دهه بعد، وقتی چین دوباره سعی کرد جلوی واردات تریاک را بگیرد، جنگ دوم تریاک (۱۸۵۶–۱۸۶۰) درگرفت. باز هم بریتانیا پیروز شد.
بدین ترتیب، کشوری که امروز به عنوان مهد قانون و تمدن شناخته میشود، دو جنگ رسمی برای حفظ تجارت مواد مخدر خود به راه انداخت. و در رأس این امپراتوری، ملکه ویکتوریا قرار داشت.
تجارت سیاه با پوشش سفید
برخلاف کارتلهای مواد مخدر مدرن که در سایه فعالیت میکنند، تجارت بریتانیا کاملاً رسمی و قانونی بود — حداقل در داخل امپراتوری. دولت بریتانیا تولید تریاک در هند را تحت کنترل خود گرفته بود. کشاورزان هندی موظف بودند خشخاش بکارند، تریاک خام را تحویل دولت دهند، و در ازای آن مبلغ ناچیزی دریافت کنند.
اما سود واقعی از فروش تریاک در چین بهدست میآمد. کشتیهای بریتانیایی، محمولههای تریاک را به بندرهای چین میرساندند، در حالی که در ظاهر کالاهایی مثل چای یا پارچه حمل میکردند. سپس تجار چینی آن را در بازار سیاه پخش میکردند.
بنا بر تخمینها، تنها در سال ۱۸۵۰ بیش از ۶۰ هزار صندوق تریاک (هر صندوق حدود ۶۰ کیلوگرم) از هند به چین ارسال شد. درآمد سالانهٔ این تجارت، به ارزش میلیاردها دلار امروز، به خزانهٔ بریتانیا سرازیر میشد.
اعتیاد ملی در چین، ثروت ملی در بریتانیا
در طول نیم قرن، شمار مصرفکنندگان تریاک در چین از چند صد هزار نفر به بیش از ۴۰ میلیون نفر رسید. مردان، زنان، حتی مقامات دولتی و نظامی، همگی به تریاک وابسته شدند. اقتصاد چین فلج شد و قدرت سیاسیاش از هم پاشید.
در مقابل، بریتانیا به کمک همین تجارت توانست انقلاب صنعتی خود را تأمین مالی کند، ارتش و نیروی دریاییاش را گسترش دهد و بر بخش بزرگی از جهان سلطه یابد.
به گفتهٔ «سم کلی»، این یکی از بزرگترین نمونههای تاریخی است که نشان میدهد چگونه «قدرت و ثروت غرب، بر شانههای تجارت مواد مخدر بنا شده است».
آیا ملکه ویکتوریا واقعاً میدانست چه میکند؟
سؤال اصلی همین است: آیا خود ملکه ویکتوریا، که نماد اخلاق و نظم در تاریخ بریتانیاست، از این تجارت سیاه آگاه بود؟ پاسخ مورخان تقریباً بله است.
گزارشهای تاریخی نشان میدهد که در دوران ویکتوریا، دولت انگلیس آشکارا از تجارت تریاک دفاع میکرد. حتی پارلمان در لندن، چندینبار دربارهی قانونی یا غیرقانونی بودن فروش تریاک در چین بحث کرده بود. با این حال، نتیجه همیشه یکسان بود: «این تجارت برای منافع امپراتوری ضروری است.»
در نتیجه، میتوان گفت که ملکه ویکتوریا بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ بود — نه بهصورت شخصی، بلکه به عنوان نماد امپراتوریای که با فروش مواد، ثروتمند شد.
مقایسه با قاچاقچیان مدرن
پابلو اسکوبار در دههٔ ۱۹۸۰ با کوکائین ثروت افسانهای ساخت. تخمین زده میشود که درآمد سالانهٔ کارتل او حدود ۳۰ میلیارد دلار بوده است. اما تجارت تریاک بریتانیا در قرن نوزدهم، اگر با ارزش امروزی محاسبه شود، دهها برابر بیشتر از درآمد اسکوبار بود.
همچنین برخلاف اسکوبار یا ال چاپو که دولتها با آنها میجنگیدند، در اینجا خود دولت قاچاقچی بود. دولت بریتانیا، نه تنها مواد تولید میکرد و میفروخت، بلکه برای حفظ تجارتش جنگ به راه میانداخت.
اگر قرار باشد بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ را از نظر حجم تجارت، تأثیر جهانی، و نقش در اقتصاد انتخاب کنیم، پاسخ روشن است:
👉 امپراتوری بریتانیا در عصر ملکه ویکتوریا، بزرگترین قاچاقچی مواد در تاریخ بشر بود.
پیامدهای انسانی و اخلاقی
نتیجهٔ این تجارت، فاجعهای انسانی بود. میلیونها چینی قربانی اعتیاد شدند، خانوادهها از هم پاشیدند و چین برای بیش از یک قرن درگیر فقر و وابستگی ماند.
از سوی دیگر، هند نیز آسیب دید. کشاورزان هندی مجبور بودند خشخاش بکارند بهجای محصولات خوراکی، که باعث گرسنگی و بحرانهای محلی شد.
در لندن اما، نخبگان سیاسی از این تجارت ثروتمند شدند و آن را نشانهای از «پیشرفت اقتصادی» میدانستند. این تضاد تاریخی، نشان میدهد که چگونه قدرتهای جهانی میتوانند جرم را با لباس قانون بپوشانند.
تریاک، استعمار و پایههای اقتصاد مدرن
بسیاری از مورخان معتقدند که تجارت تریاک، نهتنها اقتصاد بریتانیا را متحول کرد، بلکه پایههای نظام سرمایهداری جهانی را نیز شکل داد.
چرا که برای اولین بار، دولتها به جای ممنوعیت مواد مخدر، آن را به ابزار سیاست خارجی و اقتصادی تبدیل کردند.
در واقع، بریتانیا با تریاک نهتنها چین را شکست داد، بلکه مسیر تجارت آزاد و سلطه اقتصادی غرب را بر شرق هموار کرد.
بازتاب در جهان امروز
اگر امروز از تجارت مواد مخدر صحبت کنیم، معمولاً آن را پدیدهای غیرقانونی و زیرزمینی میدانیم. اما تاریخ نشان میدهد که در مقاطعی از زمان، دولتها خود نقش اصلی در قاچاق مواد داشتهاند.
از جنگ تریاک تا بحرانهای کوکائین در قرن بیستم، یک نکته ثابت مانده است:
هرگاه پای سودهای عظیم در میان باشد، مرز میان قانون و جنایت کمرنگ میشود.
نتیجهگیری: وقتی قدرت در خدمت اعتیاد قرار میگیرد
در پایان میتوان گفت:
اگرچه نامهایی مانند پابلو اسکوبار، ال چاپو و فرانک لوکاس در دنیای مواد مخدر مشهورند، اما همهٔ آنها در مقایسه با امپراتوری بریتانیا تنها خردهفروشان تاریخ هستند.
بریتانیا، با حمایت ملکه ویکتوریا، نهتنها مواد مخدر فروخت، بلکه برای دفاع از آن جنگید، کشورها را اشغال کرد و نسلها را معتاد ساخت.
به همین دلیل است که تاریخدانان میگویند:
«بزرگترین قاچاقچی مواد مخدر تاریخ، نه یک گانگستر، بلکه یک امپراتوری بود — و در رأس آن، زنی نشسته بود که تاج بر سر داشت.»
منبع :
https://time.com/7295579/queen-victoria-drugs-essay/
