تشخیص و درمان خانگی تب دنگی

تشخیص ابتلا به تب دانگی در خانه

تشخیص دقیق تب دنگی در خانه بدون آزمایش‌های پزشکی امکان‌پذیر نیست، زیرا علائم آن ممکن است با سایر بیماری‌ها مانند آنفولانزا یا دیگر عفونت‌های ویروسی مشابه باشد. اما اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنید که تب دنگی شایع است و دچار برخی از علائم زیر شدید، ممکن است به تب دنگی مشکوک شوید:

1. **تب بالا**: یکی از ویژگی‌های بارز تب دنگی، تب ناگهانی و شدید است.
2. **درد شدید در عضلات و مفاصل**: به همین دلیل به آن «تب شکسته‌استخوان» نیز می‌گویند.
3. **درد پشت چشم‌ها**: درد شدید در پشت چشم‌ها یکی دیگر از علائم شایع است.
4. **سردرد شدید**: سردرد شدید و مداوم ممکن است همراه با تب باشد.
5. **راش پوستی**: بعد از چند روز ممکن است راش‌های پوستی قرمز روی بدن ظاهر شوند.
6. **خستگی شدید و ضعف**: خستگی شدید و ضعف عمومی در بدن یکی دیگر از علائم است.
7. **تهوع و استفراغ**: برخی افراد ممکن است دچار تهوع و استفراغ شوند.

**نکات مهم**:
– در صورت تجربه هر یک از این علائم، بهتر است فوراً به پزشک مراجعه کنید.
– تب دنگی می‌تواند به شکل شدیدتر (تب دنگی هموراژیک یا شوک دنگی) پیشرفت کند که می‌تواند خطرناک و حتی کشنده باشد.

بوسیله کیت تشخیص تب دانگی می توانید بوسیله یک قطره خون در هر مکانی از مبتلا بودن خود مطلع شوید

**اقدامات اولیه در خانه**:
– **استراحت کامل**: استراحت کنید تا بدنتان بتواند با ویروس مبارزه کند.
– **نوشیدن مایعات**: مقدار زیادی مایعات مانند آب، آب‌میوه‌های طبیعی و سوپ مصرف کنید تا از کم‌آبی جلوگیری شود.
– **مصرف داروهای مسکن با احتیاط**: از داروهایی مانند استامینوفن برای کاهش درد و تب استفاده کنید. از مصرف داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs) مانند ایبوپروفن و آسپیرین خودداری کنید.

اگر مشکوک به تب دنگی هستید، تأکید می‌شود که حتماً به مراکز درمانی مراجعه کنید تا با انجام آزمایش‌های لازم، تشخیص دقیق‌تری صورت گیرد و درمان مناسب آغاز شود.

روش درمان تب دانگی در خانه

تب دنگی یک بیماری ویروسی است که از طریق نیش پشه‌های آلوده منتقل می‌شود و هیچ درمان خاصی برای آن وجود ندارد. اما درمان‌های خانگی می‌توانند به کاهش علائم و تسریع بهبود کمک کنند. در اینجا چند راهکار خانگی برای درمان تب دنگی آورده شده است:

• 1. **آب‌هیدراتاسیون**: مصرف مایعات کافی بسیار مهم است. آب، آب‌میوه‌های طبیعی، و سوپ‌ها می‌توانند به حفظ سطح آب بدن و پیشگیری از کم‌آبی کمک کنند.
• 2. **استراحت کافی**: بدن نیاز به استراحت دارد تا بتواند با ویروس مبارزه کند. بهتر است تا زمان بهبود کامل استراحت کنید.
• 3. **مصرف غذاهای مغذی**: مصرف غذاهای سالم و مقوی مانند میوه‌ها و سبزیجات تازه، پروتئین‌های کم‌چرب و غلات کامل به تقویت سیستم ایمنی کمک می‌کند.
• 4. **کمپرس سرد**: استفاده از کمپرس‌های سرد می‌تواند به کاهش تب و تسکین درد و التهاب کمک کند.
• 5. **آب نارگیل**: آب نارگیل به عنوان یک منبع طبیعی الکترولیت‌ها می‌تواند به بازگرداندن توازن الکترولیت‌های بدن کمک کند.
• 6. **آب‌میوه‌های تازه**: آب‌میوه‌هایی مانند آب پاپایا و آب‌میوه‌های سرشار از ویتامین C می‌توانند به تقویت سیستم ایمنی کمک کنند.
• 7. **اجتناب از داروهای ضد التهاب غیر استروئیدی (NSAIDs)**: مصرف داروهایی مانند ایبوپروفن و آسپیرین ممکن است باعث افزایش خطر خونریزی در تب دنگی شود. بهتر است از استامینوفن برای کاهش درد و تب استفاده شود.
• 8. **نوشیدن چای‌های گیاهی**: چای‌های گیاهی مانند چای بابونه و چای نعناع می‌توانند به تسکین علائم کمک کنند.
• 9. **استفاده از برگ‌های پاپایا**: بعضی افراد گزارش کرده‌اند که مصرف آب برگ‌های پاپایا می‌تواند به افزایش تعداد پلاکت‌ها کمک کند، اگرچه تحقیقات علمی بیشتری برای تأیید این موضوع لازم است.

این روش‌های خانگی می‌توانند به کاهش علائم کمک کنند، اما بسیار مهم است که در صورت تجربه علائم شدید یا نگران‌کننده حتماً به پزشک مراجعه کنید. تب دنگی ممکن است به شکل‌های شدیدتر و خطرناکتری تبدیل شود که نیاز به مراقبت‌های پزشکی دارد.

تب دانگ بیماری متفاوتی از تب شالیزار می باشد و یکسان نیستند . برای آگاهی بیشتر می توانید مقاله آیا تب شالیزار کشنده است را مطالعه کنید .

نام دیگر تب دانگ چیست ؟

تب دانگ که نام دیگر آن تب دنگی است به اسم تب استخوان شکن هم شناخته می شود . علت این نام گذاری درد های شدید مفصلی است که در افراد بیمار رخ می دهد . این بیماری بیشتر در مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری جهان رخ می‌دهد
و سالانه میلیون‌ها نفر در سراسر جهان را درگیر می‌کند اما بیشتر در مناطق زیر رواج دارد  .

تب دانگ در ایران

کشور ما ایران هم یکی از مناطقی است که هر ساله موارد جدیدی از بروز تب دانگی و همچنین بروز مرگ در اثر این بیماری گزارش می‌کند. بر اساس گزارش وزارت بهداشت در سال 1403 تا تاریخ 31 خرداد بیش از 111 مورد ابتلا به تب دانگ گزارش شده است . البته طبق آمار دیگری گزارش تب دانگ 90 مورد ارائه شده است . از این موارد ابتلای قطعی 3 نفر از هموطنان جان خود را در اثر این بیماری از دست داده اند . اکثر  افراد مبتلا سابقه سفر به کشور امارات را ذکر می کنند .

علائم تب دانگ

این بیماری مانند بسیاری از بیماری‌های دیگر در بیشتر افراد هیچ علائم و نشانه‌ای را بروز نمی‌دهد
در صورت بروز علائم چون علائم کاملاً غیر اختصاصی است و علائمی مانند آنفولانزا دارد ممکن است با سایر بیماری‌ها اشتباه گرفته شود.
دوره کمون این بیماری ۴ تا ۱۰ روز می‌باشد به معنای دیگر شما در فاصله بین ۴ تا ۱۰ روز پس از گزش توسط پشه ممکن است علائم بیماری را بروز دهید .

علائم تب دانگ خفیف

علامت اصلی بروز این بیماری تب می‌باشد تب‌های شدید نشانه اصلی این بیماری است که در حدود ۴۰ درجه سانتیگراد گزارش شده است
در کنار تب ممکن است علائم دیگری را نیز تجربه کنید که به شرح زیر می‌باشد :

در اکثر افراد مبتلا علائم ظرف یک هفته کم می‌شوند و بیشتر افراد بهبود می‌یابند اما در برخی موارد ممکن است تب دانگی به سمت موارد حاد پیشرفت کند و تهدید کننده زندگی یک فرد مبتلا باشد .
اگر تب دانگی شدید شود به نام‌های زیر شناخته می شود :

• بیماری دنگی شدید
• تب خونریزی دهنده دنگی
• سندروم شوک دنگی

علائم تب دانگ شدید

اگر شما دچار این بیماری شدید باید به علائم هشدار این بیماری که یک وضعیت اورژانسی تهدید کننده زندگی است آگاه باشید
علائم هشدار این بیماری می‌تواند به سرعت ایجاد شود و انقدر حاد باشد که نتوانیم فرد مبتلا را نجات دهیم
این علائم معمولا یک تا دو روز بعد از از بین رفتن تب در بدن شما به وجود می‌آید
که به شرح زیر می‌باشد :

در تب دنگی شدید زمانی که در بدن تب دنگی شدید زمانی که در بدن شما بروز پیدا می‌کند باعث آسیب به رگ‌های خونی شما می‌شود و باعث می‌شود خون از رگ‌های خونین نشت کند همچنین تعداد پلاکت‌ها در جریان خون شما کم می‌شود . پلاکت سلول‌های تشکیل دهنده لخته خون
همه این موارد منجر به بروز موارد زیر می گردد

چه زمانی به پزشک مراجعه کنم

تب دنگی که یک مورد اورژانس تهدید کننده حیات می‌باشد ممکن است در صورت بروز جان شما را بگیرد بنابراین اگر شما اخیرا به منطقه‌ای مراجعه کردید که بروز تب دنگی در آنجا رواج دارد و هر یک از علائم تب یا علائم هشدار دهنده که آنها را نام بردیم در شما بروز کرد فوراً به دنبال مراقبت‌های پزشکی باشید.
حتی اگر اخیراً به مسافرت رفته‌اید و با علائم خفیف تب دنگی که مشابه علائم آنفولانزا می‌باشد پیدا کردید نیز به پزشک مراجعه کنید .
تا در صورت تشخیص تب دنگی از بروز آن و پیشرفت آن به سمت موارد حاد تب دنگی خونریزی دهنده جلوگیری شود .

عامل بیماری و راه های انتقال تب دانگ

چهار نوع ویروس دنگی داریم که باعث بروز تب دنگی در شما می‌گردد . اما این ویروس فقط توسط پشه به بدن شما منتقل می‌گردد بنابراین شما نمی‌توانید با مجاورت در افراد مبتلا به تب دنگی به این بیماری دچار شوید .

پشه آئدس که باعث انتقال ویروس تب دنگی به انسان‌ها می‌شود هم در داخل و هم در اطراف اقامت‌های انسانی رایج هستند
هنگامی که پشه آئدس فرد مبتلا به ویروس تب دنگی را نیش می‌زند ویروس داخل بدن پشه شده و پشه با نیش زدن افراد سالم ویروس را به جریان خون فرد سالم منتقل می‌کند و باعث بروز عفونت در فرد جدید می‌گردد .

مصونیت در برابر تب دنگی

پس از بهبودی از تب دنگی نسبت به ویروسی که باعث بروز علائم در بدن شما شده تا مدت‌های طولانی مصونیت پیدا می‌کنید اما همانطور که گفتیم ۴ نوع ویروس مسئول بروز این بیماری در انسان‌ها هستند بنابراین در برابر سه نوع ویروس دیگر مصونیت ندارید.
بنابراین ممکن است شما دوباره در اثر آلودگی به ویروس‌های دیگر مبتلا به این بیماری شوید
اگر برای بار دوم ، سوم یا چهارم مبتلا به این بیماری شوید خطر ابتلا به تب دانگ به شدت افزایش پیدا می‌کند و ممکن است بیماری به سمت موارد شدید و حاد پیشرفت کند .

ریست فاکتورها یا علائم خطر تب دانگ

دو ریسک فاکتور مهم در مورد بروز این بیماری گزارش شده است که به شرح زیر می‌باشد:

1. اگر شما در مناطق گرمسیری زندگی می‌کنید یا به این مناطق سفر می‌کنید خطر بروز تب دانگ در اثر ویروس دنگی در بدن شما افزایش می‌یابد
2. اگر شما در گذشته مبتلا به تب دنگی شده‌اید در صورت بروز مجدد عفونت در بدن شما خطر ابتلا به علائم شدید و پیشرفت بیماری به سمت تب دنگی خونریزی دهنده بسیار زیاد است و ممکن است حیات شما را تحت تاثیر قرار دهد

عوارض تب دانگ

تب دانگ که در موارد خفیف مشابه علائم آنفولانزا است بهبود می‌یابد اما اگر به سمت موارد شدید پیشرفت کند باعث ایجاد خونریزی‌های داخلی و آسیب به اندام‌های بدن می‌شود . همچنین فشار خون ممکن است به شدت کاهش پیدا می‌کند که این افت فشار خون ، منجر به بروز شوک و حتی مرگ در فرد مبتلا می‌گردد .

عوارض در بارداری

اگر زنی در دوره بارداری مبتلا به تب دانگ شود ممکن است در حین زایمان این ویروس را به جنین خود منتقل کند. همچنین نوزادان زنانی که در دوران بارداری به این بیماری دچار شدند ممکن است در معرض زایمان‌های پرترم یا زودرس و وزن کم جنین هنگام تولد قرار بگیرند.

واکسن تب دنگی

هنوز واکسن خیلی موثری در برای عموم مردم در برابر این بیماری تولید نشده است .
فقط یک واکسن به نام دنگ واکسیا برای این بیماری معرفی شده که فقط افرادی که در سنین مابین ۹ تا ۴۵ سال هستند و قبلاً حداقل یک بار سابقه تب دنگی داشتند می‌توانند آن را تزریق کنند این واکسن در سه دوز در طول ۱۲ ماه تزریق می‌گردد .
این واکسن فقط برای افرادی که سابقه مستند تب  دنگی دارند یا آزمایش خونی دارند که نشان دهنده عفونت قبلی با یکی از ویروس‌های تب دنگی است  تایید شده است . افرادی که از نظر تب دنگی  ، سرم منفی هستند و سابقه ابتلا به این بیماری را ندارند در صورت دریافت واکسن ممکن است
خطر ابتلا به تب دنگی شدید و بستری در بیمارستان به دلیل بروز این بیماری افزایش یابد .

تنها راه موثر مبارزه با بیماری تب دانگ چیست

از نیش پشه جلوگیری کنید

سازمان جهانی بهداشت تاکید می‌کند که واکسن به تنهایی ابزار موثری در پیشگیری از بروز تب دانگ در مناطق پرخطر این بیماری نمی‌باشد. پیشگیری از نیش پشه و کنترل جمعیت پشه‌ها همچنان روش اصلی برای جلوگیری از شیوع تب دانگ می‌باشد.

خانه‌ها باید دارای تهویه مطبوع و غربالگری خوب باشد یعنی اینکه از ورود پشه به خانه جلوگیری شود. پشه‌هایی که حامل ویروس‌های دنگی هستند بیشتر از صبح تا غروب فعالیت دارند اما می‌توانند شب‌ها هم نیش بزنند.
بنابراین اگر در منطقه‌ای زندگی می‌کنید یا در مناطق سفر می‌کنید که بروز تب دانگ در آن شایع می‌باشد و در دسته مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری دسته‌بندی می‌گردد برای کاهش خطر نیش پشه ، انجام نکات زیر ضروری می‌باشد :

• در مناطق پرخطر باید لباس‌هایی بپوشید که آستین بلند شلوار بلند جوراب و کفش کاملاً بدن شما را بپوشاند
• از مواد دافع پشه استفاده کنید
• زیستگاه پشه‌ها را کاهش دهید پشه‌هایی که حامل ویروس‌های دنگی هستند معمولاً در خانه‌ها و اطراف آن زندگی می‌کنند و می‌توانند در آب‌های راکت پرورش یابند را می‌توانید با حذف زیستگاه این پشه‌ها به کاهش تخم گذاری آنها و کاهش جمعیت آنها کمک کنید
• حداقل هفته‌ای یک بار ظروف خالی و تمیزی که آب راکد را درون خود جای می‌دهند ظروف حیوانات و گلدان‌های گل و ظروف آب  راتمیز کنید و مجدد آب بریزید .

درمان تب دانگ

هیچ داروی تخصصی برای درمان تب دانگ وجود ندارد رعایت موارد زیر باعث بهبود سریع‌تر از این بیماری می‌گردد :

اگر علائم تب دانگی را در خود دیدید و در مناطق اندمیک این بیماری یا زندگی می‌کنید یا به این مناطق مسافرت کرده‌اید حتماً به پزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت بیماری به سوی موارد شدید و حاد جلوگیری کنید

 

رفرنس:

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/dengue-fever/symptoms-causes/syc-20353078

https://www.cdc.gov/dengue/about/index.html