خونریزی مقعدی یکی از علائمی است که میتواند نشاندهنده مشکلات مختلف در دستگاه گوارش تحتانی باشد.
این خونریزی ممکن است بهصورت لکههای خون روی دستمال کاغذی، خون مخلوط با مدفوع یا حتی خونریزی شدیدتر رخ دهد.
در برخی موارد، خونریزی مقعدی بیضرر و موقتی است، اما در مواردی دیگر، میتواند نشانهای از یک مشکل جدی پزشکی مانند سرطان روده بزرگ یا بیماریهای التهابی روده باشد.
در این مقاله، رپید تست به بررسی علل خونریزی مقعدی، درمانهای خانگی، راههای پیشگیری و زمان مراجعه به پزشک خواهیم پرداخت.
علل شایع خونریزی مقعدی
۱. هموروئید (بواسیر)
هموروئید یکی از رایجترین علل خونریزی مقعدی است. این بیماری ناشی از تورم و التهاب رگهای خونی در ناحیه مقعد است که میتواند باعث درد، خارش، سوزش و خونریزی شود.
عوامل افزایشدهنده خطر هموروئید شامل یبوست مزمن، زور زدن هنگام دفع، بارداری و نشستنهای طولانیمدت هستند.
۲. شقاق مقعدی
شقاق مقعدی یک پارگی کوچک در دیواره مقعد است که معمولاً به دلیل دفع مدفوع سفت و یبوست ایجاد میشود.
این وضعیت میتواند منجر به درد شدید هنگام دفع، اسپاسم عضلات مقعدی و خونریزی شود.
۳. بیماریهای التهابی روده (IBD)
بیماریهای التهابی روده مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو میتوانند موجب زخم و التهاب در دیوارههای روده شوند که در نتیجه آن، خونریزی مقعدی رخ میدهد.
از جمله راه های تشخیص این بیماری ها استفاده از کیت خون مخفی در مدفوع یا کیت تست fit است
علائم همراه شامل اسهال، درد شکمی، کاهش وزن و خستگی مفرط است.
۴. پولیپهای روده
پولیپهای روده، تودههای غیرسرطانی هستند که روی دیواره داخلی روده رشد میکنند. برخی از این پولیپها در صورت عدم درمان، ممکن است به سرطان روده بزرگ تبدیل شوند.
این عارضه معمولاً بدون علامت است، اما ممکن است خونریزی مقعدی ایجاد کند.
۵. سرطان روده بزرگ و مقعد
یکی از نگرانکنندهترین علل خونریزی مقعدی، سرطانهای دستگاه گوارش، بهویژه سرطان روده بزرگ و مقعد است.
این بیماری در مراحل اولیه ممکن است هیچ علامتی نداشته باشد، اما خونریزی مقعدی، تغییر در عادات دفعی (یبوست یا اسهال مزمن)، کاهش وزن ناگهانی و ضعف عمومی میتوانند نشانههای هشداردهنده آن باشند.
۶. عفونتهای دستگاه گوارش
برخی از عفونتهای ویروسی، باکتریایی یا انگلی میتوانند موجب التهاب و زخم در روده شده و در نهایت منجر به خونریزی مقعدی شوند. اسهال خونی یکی از شایعترین علائم این عفونتها است.
درمانهای خانگی برای خونریزی مقعدی
۱. افزایش مصرف فیبر
مصرف مواد غذایی غنی از فیبر مانند سبزیجات، میوهها، غلات کامل و حبوبات میتواند به نرم شدن مدفوع و کاهش فشار روی رگهای مقعدی کمک کند. این کار احتمال خونریزی ناشی از هموروئید و شقاق را کاهش میدهد.
۲. نوشیدن آب کافی
هیدراته نگهداشتن بدن با مصرف حداقل ۸ لیوان آب در روز از یبوست جلوگیری کرده و به عبور راحتتر مدفوع کمک میکند.
۳. استفاده از حمام سیتز (آب گرم)
نشستن در آب گرم به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه، چندین بار در روز، به کاهش التهاب و درد مقعدی کمک میکند. این روش بهویژه برای هموروئید و شقاق مفید است.
۴. استفاده از کمپرس سرد
گذاشتن کمپرس یخ روی ناحیه مقعد به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه، میتواند التهاب و تورم را کاهش دهد و از شدت خونریزی کم کند.
۵. مصرف داروهای بدون نسخه
پمادهای موضعی مانند هیدروکورتیزون و لیدوکائین میتوانند خارش و التهاب را کاهش دهند. همچنین، مکملهای فیبر مانند پسیلیوم (Plantago psyllium) میتوانند به بهبود حرکات روده کمک کنند.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در موارد زیر، مراجعه به پزشک ضروری است:
- خونریزی شدید و مداوم که متوقف نمیشود.
- خونریزی همراه با کاهش وزن ناگهانی، ضعف یا خستگی مفرط.
- تغییر در رنگ و قوام مدفوع (مثلاً مدفوع سیاه یا خونی).
- درد شدید یا تورم در ناحیه مقعد.
- سابقه خانوادگی سرطان روده یا بیماریهای گوارشی.
روشهای پزشکی برای تشخیص و درمان خونریزی مقعدی
۱. کولونوسکوپی
یک روش تصویربرداری برای بررسی دقیق روده بزرگ و شناسایی مشکلاتی مانند پولیپ، زخم، سرطان یا التهاب است.
۲. سیگموئیدوسکوپی
مشابه کولونوسکوپی اما محدود به بررسی قسمتهای انتهایی روده بزرگ است.
۳. آزمایش خون مخفی در مدفوع
این آزمایش وجود خون غیرقابل مشاهده در مدفوع را بررسی میکند که میتواند نشانهای از بیماریهای گوارشی باشد.
۴. آنوسکوپی و پروکتوسکوپی
این روشها برای بررسی دقیق مقعد و بخشهای ابتدایی روده بزرگ جهت تشخیص هموروئید، شقاق یا سایر مشکلات استفاده میشوند.
پیشگیری از خونریزی مقعدی
چیشگیری کردن خیلی در کنترل بیماری اهمیت دارد رعایت مواردی که شاید به ظاهر ساده به نظر بیاید اما می تواند تغییرات بسیار مهمی در تکرار بیماری داشته باشد
از جمله این موارد می توان به
- داشتن رژیم غذایی غنی از فیبر.
- مصرف کافی مایعات.
- پرهیز از نشستن طولانیمدت در توالت.
- ورزش منظم برای بهبود عملکرد روده.
- اجتناب از زور زدن هنگام دفع مدفوع.
نتیجهگیری
خونریزی مقعدی یک علامت رایج است که میتواند ناشی از مشکلات خفیف مانند هموروئید یا شرایط جدیتری مانند سرطان روده باشد.
تشخیص علت اصلی بسیار مهم است. در حالی که درمانهای خانگی میتوانند به تسکین علائم کمک کنند، در صورت تداوم خونریزی یا وجود علائم هشداردهنده دیگر، مراجعه به پزشک ضروری است.
مراقبت از سلامت دستگاه گوارش و توجه به تغییرات بدن، نقش کلیدی در پیشگیری از بیماریهای مرتبط با خونریزی مقعدی دارد
