مغز دوم انسان کجاست؟

احتمالا برای خیلی از ما پیش‌آمده است که وقتی دچار استرس می‌شویم متوجه تغییرات در سیستم گوارش خود یا احساس تنش در ناحیه شکم خود می‌شویم. ارتباطات عصبی در معده بسیار پیچیده و گسترده است و وظیفه آن صرفا هضم غذا نیست.

مایکل گرشون در کتاب «مغز دوم» بر اساس پژوهش‌های این حوزه توضیح داده است که در معده یک شبکه عصبی با بیش از ۱۰۰ میلیارد نورون وجود دارد که سیگنال‌های استرس را به بدن می‌دهد و گاهی اوقات نیز موجب بیماری می‌شود.

مغز دوم انسان کجای بدن قرار دارد؟

زمانی که مغز تحت تاثیر برخی از احساسات قرار می‌گیرد می‌تواند این احساسات را از طریق مسیرهای عصبی و خونی و حتی هورمون‌ها به معده انتقال دهد. این مساله نیز دستگاه گوارش را به هم می‌ریزد. به عنوان مثال استرس باعث تحریک دستگاه گوارش شده و اسهال ایجاد می‌کند.

نتایج بررسی‌های مختلف نشان می‌دهد، اضطراب مزمن می‌تواند در طولانی‌مدت عملکردهای گوارشی را تغییر داده و آن را با اختلال روبه‌رو کند. گرسنگی و سیری جزو اطلاعاتی هستند که از طریق مغز مخابره می‌شوند و هر نوع احساس منفی در مغز روی این حس‌ها نیز تاثیر می‌گذارد.

عکس این مساله نیز صادق است، زمانی‌که درد گوارشی احساس می‌کنیم نورون‌های لوله گوارش، مغز را مطلع می‌کند و فرمانده بدن نیز به شیوه‌های مختلف وارد عمل می‌شود و واکنش نشان می‌دهد.

در برخی موارد که ارتباط بین مغز و شکم به خطر می‌افتد مشکلاتی مانند سندرم روده تحریک‌پذیر نیز بروز می‌کند. سندروم روده تحریک‌پذیر اختلال شایعی است که باعث درد شکم، نفخ و اختلال در دفع مدفوع شده و می‌تواند همراه با ناتوانی‌های مهم و صرف هزینه‌های بالا باشد.

بسیاری از محققان نقش مسائل روان‌شناختی را در این اختلال بسیار پررنگ می‌دانند و در چیزی حدود ۲۰ تا ۶۰ درصد موارد، این اختلال، با اختلالات روانی دیگر در افراد همراه و مرتبط است. این موارد اهمیت توجه بیشتر به وضعیت و عملکرد معده و سیستم گوارشی را نشان می‌دهد.

مغز دوم انسان در روده

مفهوم “مغز دوم” در روده به سیستم عصبی روده (ENS) اشاره دارد، شبکه پیچیده ای از نورون ها که در دستگاه گوارش (GI) قرار دارند. این سیستم نقش مهمی در مدیریت فرآیندهای گوارشی و برقراری ارتباط با سیستم عصبی مرکزی (CNS) ایفا می کند و بر سلامت و رفاه کلی تأثیر می گذارد.

 نکات کلیدی در مورد سیستم عصبی روده (ENS)

عملکرد خودکار

– ENS می تواند مستقل از مغز و نخاع عمل کند و هضم غذا و سایر عملکردهای روده را به طور مستقل کنترل کند. فعالیت هایی مانند پریستالسیس (انقباض ریتمیک عضلات روده)، ترشح آنزیم های گوارشی و تنظیم جریان خون در روده را مدیریت می کند.

انتقال دهنده های عصبی و نورون ها

• ENS حاوی شبکه وسیعی از نورون‌ها است که برخی تخمین‌ها حاکی از آن است که حدود 100 میلیون نورون دارد که با تعداد نورون‌های نخاع قابل مقایسه است.
•  انتقال دهنده های عصبی از جمله سروتونین، دوپامین و استیل کولین را که در سیستم عصبی مرکزی نیز یافت می شوند، تولید و از آنها استفاده می کند. حدود 90 درصد سروتونین بدن و 50 درصد دوپامین آن در روده تولید می شود.

ارتباط با سیستم عصبی مرکزی

•  ENS از طریق عصب واگ با مغز ارتباط برقرار می کند و محور روده-مغز را تشکیل می دهد. این ارتباط دوسویه بر عملکردهای مختلف بدن تأثیر می گذارد و می تواند بر خلق و خو، احساسات و فرآیندهای شناختی تأثیر بگذارد.
•  اختلال در این ارتباط می تواند با شرایطی مانند سندرم روده تحریک پذیر (IBS)، اضطراب و افسردگی مرتبط باشد.

تعامل سیستم ایمنی

– روده دارای بخش قابل توجهی از سلول های ایمنی بدن است. ENS با سیستم ایمنی تعامل می کند تا به تنظیم پاسخ های ایمنی روده کمک کند و در مقابل عوامل بیماری زا محافظت کند و در عین حال تحمل میکروب های مفید را حفظ کند.

تاثیر میکروبیوتا

– میکروبیوتای روده، جامعه متنوعی از میکروارگانیسم‌های ساکن در دستگاه گوارش، با ENS تعامل دارد. این میکروب ها می توانند بر عملکرد روده و ارتباط بین روده و مغز تأثیر بگذارند و بر هضم غذا، متابولیسم و ​​حتی سلامت روان تأثیر بگذارند.

 پیامدهای سلامتی

اختلالات گوارشی

– اختلال در تنظیم ENS با اختلالات مختلف گوارشی مانند IBS، سوء هاضمه عملکردی و یبوست مزمن همراه است. درک ENS به ایجاد درمان هایی برای هدف قرار دادن این شرایط کمک می کند.

سلامت روان

– محور روده-مغز در سلامت روان نقش دارد. شرایطی مانند اضطراب و افسردگی با سلامت روده مرتبط است و نشان می‌دهد که درمان‌هایی با هدف بهبود سلامت روده ممکن است برای سلامت روان مفید باشند.

 بیماری های عصبی

– تحقیقات در حال ظهور نشان می دهد که ENS ممکن است در مراحل اولیه بیماری های عصبی مانند بیماری پارکینسون درگیر باشد. تجمع پروتئین آلفا سینوکلئین در سیستم عصبی روده ممکن است قبل از ظهور آن در مغز باشد.

کاربردهای عملی روده به عنوان مغز دوم

رژیم غذایی و تغذیه

– یک رژیم غذایی سالم سرشار از فیبر، پروبیوتیک ها و پری بیوتیک ها می تواند از سلامت روده و در نتیجه ENS حمایت کند. این اجزای غذایی به حفظ تعادل میکروبیوتا کمک می کنند، که به طور مثبت بر ENS تأثیر می گذارد.

مدیریت استرس

– استرس مزمن می تواند محور روده-مغز را مختل کند و منجر به مشکلات گوارشی شود. تمرین‌های کاهش استرس مانند تمرکز حواس، یوگا و خواب کافی می‌توانند به حفظ ارتباط سالم روده و مغز کمک کنند.

پروبیوتیک ها و پری بیوتیک ها

– مکمل‌ها و غذاهای غنی از پروبیوتیک‌ها (باکتری‌های مفید) و پری‌بیوتیک‌ها (غذای این باکتری‌ها) می‌توانند از میکروبیوتای روده حمایت کنند و عملکرد کلی ENS را تقویت کرده و سلامت روده را بهبود ببخشند.

درک ENS و نقش آن به عنوان “مغز دوم” اهمیت سلامت روده را در بهزیستی کلی برجسته می کند. این دیدگاه رویکردی جامع به سلامت را با در نظر گرفتن جنبه‌های ذهنی و فیزیکی تشویق می‌کند و بر پیوستگی سیستم‌های بدن ما تأکید می‌کند.

علائم کمبود باکتری مفید روده

کمبود باکتری‌های مفید روده یا دیس بیوز می‌تواند منجر به علائم و مشکلات سلامتی مختلفی شود که دلیل آن نقش حیاتی میکروبیوتای روده در هضم، عملکرد سیستم ایمنی و سلامت کلی است. در اینجا برخی از علائم رایج و عواقب احتمالی وجود دارد:

علائم رایج کمبود باکتری مفید روده

مشکلات گوارشی

کمبود مواد مغذی

سوءجذب  باکتری های مفید به جذب مواد مغذی کمک می کنند. کمبود می تواند منجر به کمبود ویتامین هایی مانند B12 و K و مواد معدنی مانند منیزیم و کلسیم شود.

سیستم ایمنی ضعیف

 افزایش عفونت  بخش قابل توجهی از سیستم ایمنی در روده قرار دارد. دیس بیوز می تواند دفاع ایمنی را ضعیف کند و منجر به عفونت های مکرر شود.

مشکلات پوستی

آکنه، اگزما و پسوریازیس : سلامت روده با سلامت پوست مرتبط است. عدم تعادل می تواند به صورت بیماری های پوستی مانند آکنه، اگزما یا پسوریازیس ظاهر شود.

مسائل بهداشت روان

• اضطراب و افسردگی: محور روده-مغز به این معنی است که سلامت روده بر سلامت روان تأثیر می گذارد. دیس بیوز با اضطراب، افسردگی و نوسانات خلقی مرتبط است.
  مه مغزی: مسائل شناختی مانند مشکل در تمرکز و مشکلات حافظه نیز ممکن است ایجاد شود.

نوسانات وزن افزایش یا کاهش وزن باکتری های روده بر متابولیسم و ​​اشتها تأثیر می گذارند. عدم تعادل می تواند منجر به افزایش یا کاهش وزن غیرقابل توجیه شود.

عدم تحمل غذایی افزایش حساسیت دیس بیوز می تواند منجر به افزایش حساسیت به برخی غذاها شود و در نتیجه علائمی مانند گاز معده، نفخ و درد معده بعد از خوردن غذا ایجاد شود.

خستگی مزمن سطح انرژی پایین  سلامت ضعیف روده می تواند به خستگی مزمن و سطوح پایین انرژی به دلیل اختلال در جذب مواد مغذی و عملکرد سیستم ایمنی کمک کند.

پیامدهای بالقوه دراز مدت کمبود باکتری روده

اختلالات مزمن گوارشی

سندرم روده تحریک پذیر (IBS): دیسبیوز معمولاً با IBS مرتبط است و باعث ناراحتی مزمن گوارشی می شود.
بیماری التهابی روده (IBD): شرایطی مانند بیماری کرون و کولیت اولسراتیو می تواند با عدم تعادل در باکتری های روده تشدید شود.

شرایط خودایمنی

افزایش خطر : فلور سالم روده به تنظیم سیستم ایمنی کمک می کند. دیسبیوز می تواند در ایجاد بیماری های خودایمنی مانند آرتریت روماتوئید و ام اس نقش داشته باشد.

اختلالات متابولیک

 دیابت نوع 2 و چاقی  عدم تعادل در باکتری های روده می تواند بر مقاومت به انسولین و ذخیره چربی تأثیر بگذارد و منجر به اختلالات متابولیک شود.

بیماری های قلبی عروقی

 بیماری قلبی : دیسبیوز ممکن است بر عوامل خطر بیماری قلبی مانند التهاب و متابولیسم لیپید تأثیر بگذارد.

درمان کمبود باکتری های مفید معده

تغییرات رژیم غذایی

• افزایش دریافت فیبر  مصرف رژیم غذایی سرشار از فیبر از میوه ها، سبزیجات، غلات کامل و حبوبات از رشد باکتری های مفید حمایت می کند.
• پروبیوتیک ها  غذاهایی مانند ماست، کفیر، کلم ترش، کیمچی و سایر غذاهای تخمیر شده حاوی باکتری های مفید زنده هستند.
• پری بیوتیک  غذاهایی مانند سیر، پیاز، تره فرنگی، مارچوبه و موز حاوی فیبرهای پری بیوتیک هستند که باکتری های مفید را تغذیه می کنند.

کاهش غذاهای مضر

•  محدود کردن شکر و غذاهای فرآوری شده : مصرف زیاد قند و غذاهای فرآوری شده می تواند رشد باکتری های مضر را افزایش دهد.
•  اجتناب از شیرین کننده های مصنوعی  : برخی مطالعات نشان می دهد که شیرین کننده های مصنوعی می توانند بر باکتری های روده تأثیر منفی بگذارند.

آبرسانی

هیدراته بمانید  نوشیدن مقدار زیادی آب به هضم غذا کمک می کند و به حفظ تعادل سالم باکتری های روده کمک می کند.

ورزش منظم

 فعالیت بدنی  نشان داده شده است که ورزش منظم باعث ارتقای میکروبیوم متنوع و سالم روده می شود.

مدیریت استرس
 کاهش استرس : استرس مزمن می تواند بر سلامت روده تأثیر منفی بگذارد. تکنیک هایی مانند مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفس عمیق می توانند کمک کننده باشند.

 از مصرف آنتی بیوتیک های غیر ضروری اجتناب کنید

 با احتیاط مصرف کنید : آنتی بیوتیک ها می توانند تعادل باکتری های روده را مختل کنند. آنها را فقط در صورت لزوم و طبق تجویز یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی استفاده کنید. در صورت نیاز به تشخیص بیماری باکتری گوارش می توانید از کیت تست هلیکوباکتر استفاده کنید

 مکمل های پروبیوتیک

 مکمل ها را در نظر بگیرید  مکمل های پروبیوتیک می توانند به بازگرداندن تعادل کمک کنند، اما مهم است که محصولات با کیفیت بالا را انتخاب کنید و با یک ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی مشورت کنید.

نتیجه

حفظ تعادل سالم باکتری های روده برای سلامت کلی ضروری است. اگر مشکوک به دیس بیوز هستید، مهم است که برای تشخیص و درمان مناسب با یک متخصص مراقبت های بهداشتی مشورت کنید. ایجاد تغییرات در شیوه زندگی برای حمایت از سلامت روده می تواند به بهبود قابل توجهی در رفاه منجر شود و به جلوگیری از مشکلات سلامتی طولانی مدت کمک کند.