آمفتامین گیاهی بصورت طبیعی در گیاهان خاصی پیدا می شود که معمولا یا ترکیباتی نزدیک به ماده شیمیایی آمفتامین دارند یا تاثییرات مشابهی مانند آن
به همین جهت یک مقاله با این موضوع برای شما آماده کرده ایم که از تمامی جهات این موضوع را توضیح بدهیم
معرفی دقیق گیاهان محرک با اثر مشابه آمفتامین
همانطور که گفته شد، آمفتامینهای گیاهی موادی هستند که از گیاهان خاصی استخراج میشوند و تأثیراتی مانند آمفتامین شیمیایی بر مغز دارند. در این بخش، بهصورت کامل، ساده و قابل فهم، شما را با هر گیاه، ویژگیها، اثرات و عوارض آن آشنا میکنیم.
-
گیاه خات یا کت (Khat)
نام علمی: Catha edulis
منشأ: کشورهای آفریقای شرقی، شبهجزیره عربستان (یمن، سومالی، اتیوپی)
توضیح کامل:
خات یا “قات” گیاهی است که مردم برخی کشورها، مخصوصاً در آفریقا و یمن، آن را بهصورت برگ تازه میجوند. مردم محلی باور دارند که جویدن این گیاه، به آنها انرژی، نشاط و تمرکز میدهد و از خوابآلودگی جلوگیری میکند.
اثرات بر بدن:
- افزایش هوشیاری و تمرکز
- کاهش اشتها
- افزایش سطح انرژی
- ایجاد حس خوشی موقتی
عوارض:
- بیخوابی و بدخوابی
- پرخاشگری و اضطراب
- وابستگی روانی
- اختلال گوارشی
- مشکلات قلبی در مصرف زیاد
آیا اعتیادآور است؟
بله. مصرف مداوم این گیاه باعث وابستگی روانی شدید میشود، بهطوریکه فرد احساس میکند بدون آن قادر به انجام کارهای روزمره نیست.
-
گیاه افدرا (Ephedra)
نام دیگر: “ما هوانگ” (در طب سنتی چین)
منشأ: چین، هند، ایران، پاکستان، بخشهایی از اروپا
توضیح کامل:
افدرا یکی از قدیمیترین گیاهان دارویی جهان است که هزاران سال در طب سنتی چین برای درمان سرماخوردگی، آسم و کاهش وزن استفاده میشده. این گیاه حاوی مادهای فعال به نام افدرین است.
محل رویش افدرا در ایران را برای اطلاعات بیشتر مطالعه کنید
اثرات بر بدن:
- افزایش سطح انرژی و هوشیاری
- تحریک سیستم عصبی مرکزی
- گشاد شدن راههای تنفسی (برای آسم)
- افزایش ضربان قلب و فشار خون
- کاهش اشتها (بههمین دلیل در مکملهای لاغری استفاده میشود)
عوارض:
- تپش قلب شدید
- بیخوابی و اضطراب
- عصبی شدن و تحریکپذیری
- تعریق زیاد و گرگرفتگی
- در موارد شدید: سکته قلبی یا مغزی
آیا اعتیادآور است؟
در مصرف طولانیمدت بله. مخصوصاً افرادی که به دلیل لاغری یا بالا بردن انرژی مصرف میکنند، به تدریج به آن وابسته میشوند.
-
گوارانا (Guarana)
نام علمی: Paullinia cupana
منشأ: جنگلهای آمازون در برزیل و آمریکای جنوبی
توضیح کامل:
گوارانا دانهای است که بومیهای آمازون آن را برای بالا بردن انرژی مصرف میکنند. این گیاه منبع غنی کافئین است، حتی بیشتر از قهوه. به همین دلیل در بسیاری از نوشابههای انرژیزا از عصاره آن استفاده میشود.
اثرات بر بدن:
- افزایش تمرکز
- کاهش خستگی
- بهبود عملکرد ذهنی و جسمی
- افزایش توان ورزشکاران
عوارض:
- تپش قلب و بیقراری
- بیخوابی شدید
- عصبی شدن
- وابستگی به احساس هوشیاری مصنوعی
آیا اعتیادآور است؟
نه بهصورت کلاسیک، ولی استفاده مداوم آن میتواند باعث وابستگی روانی و روزمره شود. مثلاً فرد بدون نوشابه انرژیزا نمیتواند فعالیت کند.
- کافئین
منشأ: قهوه، چای، کاکائو، نوشابههای انرژیزا، شکلات
توضیح کامل:
کافئین آشناترین ماده محرک طبیعی برای همه ماست. بیشتر مردم روز خود را با یک فنجان چای یا قهوه شروع میکنند. اما آیا میدانستید کافئین هم میتواند اثراتی شبیه به آمفتامین داشته باشد، البته بسیار خفیفتر؟
اثرات بر بدن:
- افزایش بیداری و تمرکز
- کاهش خستگی ذهنی
- بهبود خلقوخو برای مدت کوتاه
- افزایش متابولیسم بدن
عوارض در مصرف زیاد:
- تپش قلب
- اضطراب
- بیخوابی
- وابستگی روزانه
- تحریک معده و ترش کردن
آیا اعتیادآور است؟
بله، بهصورت خفیف. بسیاری از افراد بدون قهوه یا چای دچار سردرد، خستگی یا بیحوصلگی میشوند.
آیا آمفتامین گیاهی در داروهای لاغری وجود دارد؟
بله. بسیاری از شرکتهای دارویی برای افزایش فروش محصولات کاهش وزن، از عصاره گیاهانی مثل افدرا، کافئین و گوارانا استفاده میکنند.
این مواد با کاهش اشتها و افزایش سطح انرژی باعث میشوند فرد احساس سبکی و کاهش وزن پیدا کند، اما مصرف مداوم و بدون نظارت پزشک میتواند خطرناک باشد.
آیا آمفتامین گیاهی باعث مثبت شدن تست اعتیاد می شود؟
در اغلب موارد، مصرف گیاهان محرکی که بهاصطلاح «آمفتامین گیاهی» نامیده میشوند، سبب مثبت شدن تست اعتیاد نمیگردد. چراکه این گیاهان، با وجود اثرات محرک مشابه، ترکیبات شیمیایی متفاوتی نسبت به آمفتامینهای صنعتی دارند؛ و بدن، آنها را به گونهای تجزیه میکند که نشانههایشان در آزمایشهای رایج اعتیاد دیده نمیشود.
با اینحال، استثناهایی نیز وجود دارد. برخی گیاهان، چون افدرا (ماهونگ) که دارای ماده فعالی بهنام افدرین است، یا خات (کت) که حاوی کاتینون میباشد، دارای ساختاری نزدیک به آمفتامین هستند.
در چنین حالتی، اگر آزمایش با حساسیت بالا انجام شود یا از روشهای ابتداییتر بهره گرفته شود، ممکن است خطای مثبت رخ دهد؛ یعنی نتیجه تست امفتامین نشان دهد که فرد آمفتامین مصرف کرده، درحالیکه تنها ترکیبات مشابه گیاهی وارد بدن شدهاند.
پس میتوان گفت: هرچند بیشتر گیاهان طبیعی در تست اعتیاد شناسایی نمیشوند، اما مصرف برخی از آنها، بهویژه اگر از نوع قوی یا فرآورینشده باشند، ممکن است نتیجهای گمراهکننده و شبیه به مصرف مواد محرک صنعتی ایجاد کند.
به همین دلیل، اگر کسی با وجود نداشتن سابقه سوءمصرف، تست اعتیاد مثبتی دریافت کرد، بهتر است با پزشک متخصص مشورت کرده و درخواست آزمایش دقیقتری (مثل آزمایش کروماتوگرافی یا تستهای تأییدی GC/MS) بدهد تا حقیقت بهدرستی آشکار گردد.
راهکارهای سالم برای جایگزین کردن این گیاهان محرک
اگر احساس میکنید انرژی ندارید، تمرکزتان کم شده یا خواب خوبی ندارید، بهجای استفاده از گیاهان محرک خطرناک، این روشها را امتحان کنید:
✅ استفاده از دمنوشهای طبیعی مثل دارچین، زنجبیل و رزماری
✅ داشتن خواب شبانه منظم (حداقل ۷ ساعت)
✅ نوشیدن آب کافی در طول روز
✅ انجام پیادهروی سبک روزانه
✅ مصرف میوههای تازه و سبزیجات برای پاکسازی بدن
✅ تنفس عمیق و مراقبه یا یوگا برای آرامش ذهنی
جمعبندی نهایی
آمفتامین گیاهی با وجود طبیعی بودن، همیشه بیخطر نیست. بسیاری از این گیاهان اگرچه از دل طبیعت میآیند، اما قدرتی مشابه با آمفتامینهای شیمیایی دارند و میتوانند باعث اعتیاد، وابستگی، و اختلالات جسمی و روانی شوند.
اگر به دنبال افزایش انرژی یا لاغری هستید، بهتر است راههای سالم، علمی و مطمئنتری را انتخاب کنید. بهویژه زنان خانهدار که نقش کلیدی در حفظ سلامت خانواده دارند، باید مراقب باشند تا ناآگاهانه سلامت خود و اطرافیانشان را به خطر نیندازند.
