حذف کامل هپاتیت سی تا سه سال آینده

حذف کامل هپاتیت سی تا سه سال آینده | گامی بزرگ در مسیر سلامت ایرانیان

مقدمه

در حالی که سازمان جهانی بهداشت (WHO) هدف خود را برای حذف کامل هپاتیت سی تا سال ۲۰۳۰ تعیین کرده است، ایران نیز یکی از کشورهایی است که با برنامه‌ریزی دقیق، تولید داروی داخلی و اجرای طرح‌های ملی تشخیص و درمان، در مسیر تحقق این هدف جهانی حرکت می‌کند.
مسئولان وزارت بهداشت اعلام کرده‌اند که کشورمان در صورت تداوم روند فعلی، می‌تواند تا سه سال آینده به حذف کامل هپاتیت سی در ایران دست یابد.
اما مسیر رسیدن به این هدف بدون چالش نیست؛ تحریم‌های بین‌المللی و دشواری تأمین کیت‌های تشخیصی و مواد اولیه دارویی از جمله موانعی هستند که اجرای این برنامه را با مشکل مواجه کرده‌اند.

هپاتیت سی چیست و چرا خطرناک است؟

هپاتیت C یکی از بیماری‌های ویروسی مزمن کبد است که اغلب بدون علامت ظاهر می‌شود. این بیماری از طریق تماس با خون آلوده منتقل می‌شود و در صورت عدم درمان، می‌تواند به نارسایی کبد، سیروز و حتی سرطان کبد منجر شود.
ویروس هپاتیت سی سال‌ها در بدن فرد باقی می‌ماند، بدون اینکه علامت خاصی بروز دهد، و به همین دلیل به آن «قاتل خاموش» نیز گفته می‌شود.
اما نکته‌ی امیدوارکننده این است که هپاتیت سی کاملاً قابل درمان است. با مصرف داروی مناسب به مدت حدود سه ماه، ویروس به طور کامل از بدن پاک می‌شود.

درمان قطعی در سه ماه با داروی ایرانی

دکتر هنگامه نامداری، رئیس اداره کنترل و مبارزه با هپاتیت وزارت بهداشت، با تأکید بر اینکه هپاتیت سی بیماری‌ای قابل درمان است، توضیح می‌دهد:
«اگر بیماران به موقع شناسایی شوند، با مصرف داروی مناسب طی سه ماه، ویروس به‌طور کامل از بدن حذف می‌شود.»
به گفته او، خوشبختانه در سال‌های اخیر ایران توانسته است داروی ضد هپاتیت سی را به‌صورت داخلی تولید کند و این مسئله باعث کاهش هزینه درمان و افزایش دسترسی بیماران به دارو شده است.

ایران در مسیر حذف کامل هپاتیت سی تا سه سال آینده

به گفته مسئولان وزارت بهداشت، شیوع هپاتیت سی در ایران نسبت به بسیاری از کشورهای دیگر پایین‌تر است.
با وجود این، برنامه ملی حذف هپاتیت سی با قدرت ادامه دارد و ایران امیدوار است تا سال ۱۴۰۷ (سه سال آینده) بتواند گواهی رسمی حذف کامل هپاتیت سی را از سازمان جهانی بهداشت دریافت کند.

نامداری در این باره می‌گوید:
«هرچه تعداد بیماران درمان‌شده افزایش پیدا کند، میزان انتقال ویروس در جامعه کاهش می‌یابد و ما به هدف حذف نزدیک‌تر می‌شویم. اگر موانع تحریمی در تأمین تجهیزات تشخیصی برطرف شوند، حذف کامل این بیماری در کشور کاملاً دست‌یافتنی است.»

نقش برنامه‌های غربالگری و تشخیص زودهنگام

یکی از مهم‌ترین راهکارهای حذف هپاتیت سی، اجرای گسترده‌ی طرح‌های غربالگری است.
در این طرح‌ها، افراد در معرض خطر (مانند بیماران با سابقه تزریق خون قدیمی، مصرف‌کنندگان مواد تزریقی و زندانیان) با کیت hcv مورد آزمایش قرار می‌گیرند.
تشخیص به موقع این بیماری، نقش حیاتی در کنترل و درمان دارد.
با اجرای این برنامه، بسیاری از موارد پنهان بیماری شناسایی و درمان شده‌اند و همین امر باعث کاهش نرخ انتقال در جامعه شده است.

بیماران خاص؛ از تهدید تا موفقیت در کنترل بیماری

در گذشته، بیماران مبتلا به هموفیلی و تالاسمی بیشترین خطر ابتلا به هپاتیت سی را داشتند، چراکه نیاز به تزریق مکرر خون داشتند.
اما در سال‌های اخیر، با بهبود استانداردهای انتقال خون و مراقبت‌های پزشکی، شیوع هپاتیت سی در این بیماران تقریباً به صفر رسیده است.
به گفته دکتر نامداری و همچنین دکتر موید علویان (از متخصصان برجسته بیماری‌های کبد)، تلاش‌های متمرکز وزارت بهداشت و همکاری مراکز تخصصی موجب شده است که ایران در زمینه کنترل هپاتیت سی در بیماران خاص، به یکی از کشورهای پیشرو تبدیل شود.

گروه‌های پرخطر و اهمیت آگاهی‌رسانی

هپاتیت سی از طریق خون و ترشحات منتقل می‌شود و می‌تواند هر فردی را در معرض خطر قرار دهد.
گروه‌هایی مانند زندانیان، مصرف‌کنندگان مواد مخدر تزریقی، و افرادی که در گذشته از وسایل تیز مشترک استفاده کرده‌اند در اولویت برنامه‌های وزارت بهداشت قرار دارند.
در این راستا، همکاری سازمان زندان‌ها و وزارت بهداشت نقش مهمی در پیشبرد برنامه حذف هپاتیت سی ایفا می‌کند.
با اجرای طرح‌های آموزش و غربالگری در زندان‌ها، بسیاری از موارد ابتلا شناسایی و درمان شده‌اند.

چالش تحریم‌ها در مسیر ریشه‌کنی هپاتیت سی

با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در تولید داروی داخلی، تحریم‌های بین‌المللی همچنان مانعی جدی در مسیر حذف کامل هپاتیت سی هستند.
به گفته دکتر نامداری:
«در حال حاضر تأمین کیت‌های تشخیصی و مواد اولیه تولید دارو با مشکلاتی روبه‌رو است. اگر بتوانیم این موانع را رفع کنیم، هیچ مانع داخلی برای حذف کامل هپاتیت سی وجود ندارد.»
او تأکید می‌کند که وزارت بهداشت تلاش‌های گسترده‌ای برای تأمین منابع جایگزین، تولید بومی کیت‌های تشخیصی و تقویت زیرساخت‌های آزمایشگاهی در دست اجرا دارد.

نقش رسانه‌ها و اطلاع‌رسانی عمومی

آگاهی‌رسانی یکی از ارکان اصلی در کنترل و حذف بیماری‌های عفونی است.
دکتر نامداری معتقد است رسانه‌ها می‌توانند با اطلاع‌رسانی صحیح، نگرانی‌های بی‌مورد مردم را کاهش دهند و انگیزه مراجعه برای آزمایش را افزایش دهند.
او می‌گوید:
«در مورد بیماری HIV، ترس و انگ اجتماعی باعث کاهش مراجعه برای آزمایش و درمان شد. نباید اجازه دهیم چنین ترسی درباره هپاتیت سی شکل بگیرد. مردم باید بدانند که این بیماری قابل تشخیص و درمان است و نباید از آن واهمه داشته باشند.»

همکاری ملی برای سلامت همگانی

برنامه حذف هپاتیت سی در ایران تنها به وزارت بهداشت محدود نیست.
نهادهای مختلف از جمله سازمان انتقال خون، سازمان زندان‌ها، انجمن‌های بیماران خاص، سازمان‌های مردم‌نهاد و رسانه‌ها در اجرای این طرح نقش دارند.
همکاری بین این نهادها باعث شده است شبکه‌ای منسجم برای شناسایی، درمان و پیشگیری از ابتلا به هپاتیت سی شکل گیرد.

نگاهی به دستاوردهای ایران در کنترل هپاتیت سی

ایران در دهه اخیر توانسته است گام‌های مؤثری در کنترل هپاتیت سی بردارد، از جمله:

این اقدامات، ایران را در مسیر دریافت گواهی حذف بیماری از سوی سازمان جهانی بهداشت قرار داده است.

آینده بدون هپاتیت سی؛ چشم‌اندازی روشن

بر اساس آخرین داده‌های وزارت بهداشت، اگر روند فعلی تشخیص، درمان و اطلاع‌رسانی ادامه یابد، ایران می‌تواند تا سه سال آینده به هدف حذف کامل هپاتیت سی دست پیدا کند.
تحقق این هدف نه‌تنها یک موفقیت بزرگ ملی است، بلکه ایران را در میان کشورهای پیشرو منطقه در زمینه سلامت عمومی قرار می‌دهد.

جمع‌بندی

هپاتیت سی دیگر یک بیماری لاعلاج نیست؛ بلکه با تشخیص به موقع و درمان سه‌ماهه، کاملاً قابل کنترل و حذف است.
ایران با استفاده از ظرفیت تولید داروی داخلی، همکاری بین‌سازمانی و آگاهی‌بخشی عمومی، به‌سرعت در مسیر حذف کامل هپاتیت سی تا سه سال آینده پیش می‌رود.
اگر موانع ناشی از تحریم‌ها و کمبود تجهیزات تشخیصی برطرف شوند، دستیابی به این هدف بزرگ نه‌تنها ممکن بلکه قطعی خواهد بود.

https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7484896/