واکسن هاری در بارداری

• هاری یک بیماری ویروسی با نرخ مرگ تقریباً ۱۰۰٪ پس از شروع علائم است.
• طبق WHO، سالانه بیش از ۵۹,۰۰۰ مرگ گزارش می‌شود و بخش عمده مبتلایان کودکان یا زنان باردار اند.
• مطالعات نشان داده‌اند که تأخیر در درمان پس از مواجهه، ریسک مرگ مادر و جنین را به شدت افزایش می‌دهد [WHO, 2023].

• در مطالعه مروری سیستماتیک سال ۲۰۲۳ توسط Liang et al.، شامل بیش از ۴۸۰۰ زن باردار در آسیا و آفریقا، هیچ افزایش معناداری در سقط، ناهنجاری مادرزادی، یا عوارض بارداری نسبت به جمعیت طبیعی گزارش نشد [Liang et al., Vaccine, 2023].
• بر اساس دستورالعمل به‌روزرسانی‌شده سازمان جهانی بهداشت (WHO, 2023) و CDC (2024)، واکسن‌های هاری غیرفعال‌شده (PVRV، PCECV) در هر مرحله از بارداری قابل تجویز هستند و کنترااندیکاسیون مطلق ندارند.
• واکنش‌ها غالباً خفیف و گذراست، شامل تب، درد محلی، یا خستگی؛ عوارض جدی در مطالعات اخیر تا سال ۲۰۲۴ گزارش نشده است [CDC, Rabies Vaccine, 2024].

• توصیه برای زنان بارداری که در خطر بالا اند (دامپزشکان، پرسنل آزمایشگاهی، ساکنین مناطق بومی با هاری بالا)
• واکسیناسیون با پروتکل سه‌دوزی (۰، ۷، ۲۱/۲۸)

واکنش‌های ناخواسته واکسن هاری در بارداری: یافته‌های ۲۰۲۳–۲۰۲۴

بر مبنای مطالعات جدید [Sood et al., BMC Pregnancy Childbirth, 2024]، عوارضی که در زنان باردار مشاهده شده تنها شامل:

• درد، تورم یا قرمزی در محل تزریق (۶–۹٪)
• سردرد و خستگی (۳–۵٪)
• تب خفیف (۲٪)
• هیچ مورد از سقط جنین، تولد نوزاد با ناهنجاری مادرزادی یا مرگ جنینی نسبت به جمعیت کنترل دیده نشده است.

• درد، قرمزی یا تورم در محل تزریق (۱۰–۲۰٪)
• تب خفیف (۱–۵٪)
• سردرد، سرگیجه، احساس ضعف یا خستگی (کمتر از ۵٪)
• تهوع، درد عضلات یا بدن‌درد (کمتر از ۵٪)
• خارش یا بثورات پوستی خفیف (کمیاب)

• بزرگ‌ترین مطالعات (Liang et al., 2023, Sood et al., 2024) نشان نداده‌اند که واکسن هاری در بارداری باعث افزایش عوارض خاص شود.
• عارضه حاد یا تهدیدکننده حیات در زنان باردار دیده نشده است.
• خطر سقط جنین، زایمان زودرس و ناهنجاری مادرزادی افزایش پیدا نمی‌کند و تفاوت معنی‌داری با جمعیت عادی ندارد.
• تنها عوارض موضعی یا عمومی خفیف مشابه جمعیت عمومی گزارش شده‌اند.

• آنافیلاکسی (حساسیت شدید): موارد بسیار کمی گزارش شده و مربوط به واکسن‌های قدیمی‌تر است. واکسن‌های مدرن خالص‌شده (PVRV، PCECV) بسیار ایمن‌ترند.
• عوارض عصبی بسیار نادر (نظیر التهاب عصب محیطی): عمدتاً مرتبط با واکسن‌های تهیه‌شده از بافت عصبی بوده که از دهه‌ها قبل دیگر مصرف نمی‌شوند.

• آیا واکسن هاری روی جنین تأثیر منفی دارد؟
  طبق داده‌های CDC 2024 و WHO 2023 جواب قطعاً منفی است. مطالعات متعدد هیچ خطری چه در سه‌ماهه اول و چه در کل حاملگی نشان نداده‌اند.
• اگر بعد از تماس متوجه بارداری شوم و واکسن زده باشم؟
  نیازی به نگرانی نیست؛ شواهد نشان می‌دهد حتی تزریق تصادفی در ابتدای بارداری بی‌خطر است.
• آیا ایمونوگلوبولین ضد هاری مجاز است؟
  به تازگی CDC (2024) و انجمن مامایی آمریکا اعلام کردند که هیچ منع بالینی برای استفاده از Rabies Immunoglobulin در بارداری وجود ندارد.
• آیا واکسن هاری در شیردهی هم ایمن است؟
  بر اساس داده‌های WHO و CDC، واکسن حتی در شیردهی کاملاً مجاز است و هیچ ضرری برای نوزاد ندارد.

• بر اساس گزارش وزارت بهداشت (۱۴۰۳)، کمبود ایمونوگلوبولین و باورهای غلط هنوز منجر به تأخیر درمان در بارداری می‌شود.
• انتشار بروشورها، اطلاع‌رسانی جامع توسط پزشکان، آموزش ویژه مراکز روستایی و مناطق پرخطر بسیار حیاتی است.
• اقدام سریع علاوه بر نجات مادر، تنها راه تضمین سلامت جنین است.